Sinds 1900 (KB van 04-08-1899) was in België een nummerplaat (kenteken, plaque d’immatriculation) verplicht voor auto’s en motorfietsen. Het uitzicht ging van zwarte letters op een witte achtergrond, over witte cijfers op een zwarte en een blauwe achtergrond, naar – vanaf 1928 – de rode cijfers op witte achtergrond. Zie ook op Wikipedia Belgisch kenteken.
Auto’s en motorfietsen dateren
Op oude foto’s zie je al eens auto’s of motorfietsen. Die kunnen helpen om de foto te dateren als je het merk en model kunt herkennen. Dat kan je doen met zoeken op afbeeldingen: door te foto te uploaden naar Google Images, of door het aan een AI chatbot te vragen. Verifieer dat dan wel verder door het gevonden model te Googlen en te vergelijken.
Als je de nummerplaat kunt zien dan is dat ook interessant. Een zekere Alain Dupont schreef in 2022 een uitgebreide geschiedenis van de Belgische nummerplaten, heel interessant! Het is in het Frans en staat op de website Francoplaque.fr, waar je nog veel meer info over nummerplaten vindt. Alleen al met het uitzicht en de grootte van het nummer kan je al een goede benaderende datering bekomen.
Nummerplaten en hun eigenaars: identificatie
In veel gevallen weet je niet van wie de auto of motorfiets was. Als je dat kunt achterhalen sta je al veel verder met identificatie van personen op de foto.
Provinciearchieven
Ik stelde in 2010 de vraag aan de DIV (Dienst Inschrijving Voertuigen) of ze eigenaars van historische nummerplaten konden opzoeken. Maar omdat nummerplaten tot 1957 per provincie uitgereikt werden, verwezen ze door naar de provinciearchieven.
Het provinciearchief Antwerpen antwoordde: “Het provinciearchief heeft inderdaad archivalia in verband met autonummerplaten. Helaas hebben wij maar een geordende reeks van belastingen op automobielen van de jaren 1906 tot en met 1913. Daarna is alles in ongeordende staat: belastingen, nummerbewijzen van auto’s, briefwisseling, enz… U mag al deze documenten doornemen.“
In principe wordt het provinciearchief na 30 jaar overgedragen aan het Rijksarchief, maar dat is niet noodzakelijk al gebeurd. Dus dat is even uitzoeken voor je eigen provincie (Antwerpen is al zeker overgebracht).
Niemand schijnt te weten waar die van Brabant zich bevinden, een gevolg van de splitsing in Vlaams-Brabant, Waals-Brabant en Brussels Hoofdstedelijk Gewest…
Gelukkig is er een alternatief:
Het Répertoire Général Officiel / Algemeen verzamelboek
Voluit het “Algemeen Verzamelboek der Automobielen, Autovrachtwagens en Motorrijwielen van het Koninkrijk” – “Répertoire général officiel des automobiles, camions automobiles et motocyclettes du Royaume“.
Het is een soort telefoonboek voor nummerplaten. Gesorteerd op nummerplaat, staat bij elk nummer de naam en het adres van de eigenaar. De repertoria werden door de politie gebruikt om auto’s en motorfietsen te identificeren. Een fantastische bron voor die periode!
Je vindt een hele reeks in de collectie van de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR), waar je ze kan raadplegen.
Welke provincie
Je kan aan het nummer zien in welke provincie de plaat werd geregistreerd.
Let op dit is de nummering vanaf 1920! In 1900-1920 werd ook genummerd van 1 tot ±30000, maar op een ander type platen.
Alain Dupont vermeldt in zijn werk (link zie hoger) ook provinciale verdelingen van nummers in de periode 1899-1920. Bekijk zeker ook dat werk omdat het uitzicht van de nummerplaat ook aan een periode verbonden is.
Begin 1900 waren er naast de nummerplaten aparte taxplaten in verschillende vormen en kleuren (zoals vroeger de fietsplaten, voor degenen die zich dat nog herinneren), die de provincie vermeldden.
Digitaal?
Ze zijn niet digitaal beschikbaar bij de Koninklijke Bibliotheek (of elders, voor zover ik weet).
Onlangs verkreeg ik, dankzij een zeer gewaardeerde gulle gift, de delen voor de periode 1922-1933.
Ik ben ze tussendoor aan het digitaliseren met een CZUR ET-16 plus. Heel handig toestel! Eens ingesteld volgens je wensen, na wat experimenteren, werkt het bijzonder goed en snel, ik ben er heel tevreden van.
Het zijn naar schatting ±8000 bladzijden, dus digitaliseren duurt nog wel even. Wat ik al heb kan je via de links hieronder downloaden. Het is met OCROCR of optische karakterherkenning zet een digitale foto van... Meer, zodat je ook zo goed mogelijk op naam of adres kunt zoeken (hou rekening met OCROCR of optische karakterherkenning zet een digitale foto van... Meer fouten).
Ik heb de kwaliteit van de afbeeldingen in de pdf’s sterk verminderd om de bestandsgrootte binnen de perken te houden.
Laat me weten als er een bladzijde zou ontbreken, of als je graag een hoge resolutie afbeelding hebt van een bepaalde bladzijde.
- 1922,
- 1923-25 (supplementen 1-7),
- 1926-1930 (Fascicule I, Fascicule II en Fascicule III),
- 1931 (Fascicule IV)
- 1932-1933 (Fascicule V en Fascicule VI).
Een vermelding bestaat normaal gezien uit:
- de nummerplaat,
- “-” of “c” (voor usage commercial, commercieel gebruik, vermoed ik),
- de naam,
- soms een beroep,
- het adres,
- het automerk
- het jaar van inschrijving (in twee cijfers)
Zie ook de voorbeelden verderop. Merk en jaar ontbreken in heel wat gevallen en ook het adres ontbreekt regelmatig.
In elk boek staat vooraan een lijst met verdeling van nummers per provincie, en een lijst met afkortingen van auto- en motorfietsmerken.
Elk boek is onderverdeeld in een sectie auto’s en vrachtwagens en een sectie motorfietsen.
In elk deel staat achteraan een sectie met geannuleerde nummerplaten en met mutaties (naam- en adresveranderingen). Achteraan in Fascicule III is er nog eens zo’n aanvullende sectie voor Fascicules I en II.
Voorbeelden
18142
De eigenaar poseert trots in zijn auto.
Volgens Google Image search zou dit een Amilcar zijn, of een Alvis, een Salmson, een MG …
Aan het lettertype en het uitzicht kunnen we vermoeden dat het een witte nummerplaat is met rode letters, dus ten vroegste uit 1928. Ze zou volgens de verdeling per provincie uit Henegouwen stammen.
In het Répertoire Général Officiel staat:
Am. staat voor het automerk “Amilcar”, 29 voor 1929. De eigenaar is Edgard Quinet, uit Gosselies (Henegouwen).
111889
Een leuke foto bij een auto in panne.
Het is zo goed als onmogelijk om het merk en model van auto te herkennen op deze foto, omdat er weinig details zichtbaar zijn. Google Images noch AI slaagt erin. ChatGPT suggereert een Ford Model A Tudor Sedan.
Aan het lettertype en het uitzicht kunnen we vermoeden dat het een witte nummerplaat is met rode letters, dus ten vroegste uit 1928.
De nummerplaat staat in het Répertoire Général Officiel:
Wkn staat voor het automerk “Willys Knight”, 28 voor 1928. Eigenaar was Constant Hynen uit Antwerpen.