Sinds 1900 (KB van 04-08-1899) was in België een nummerplaat (kenteken, plaque d’immatriculation) verplicht voor auto’s en motorfietsen. Het uitzicht ging van zwarte letters op een witte achtergrond, over witte cijfers op een zwarte en een blauwe achtergrond, naar – vanaf 1928 – de rode cijfers op witte achtergrond. Zie ook op Wikipedia Belgisch kenteken.
Auto’s en motorfietsen dateren
Op oude foto’s zie je al eens auto’s of motorfietsen. Die kunnen helpen om de foto te dateren als je het merk en model kunt herkennen. Dat kan je doen met zoeken op afbeeldingen: door te foto te uploaden naar Google Images, of door het aan een AI chatbot te vragen. Verifieer dat dan wel verder door het gevonden model te Googlen.
Als je de nummerplaat kunt zien dan is dat ook interessant. Een zekere Alain Dupont schreef in 2022 een uitgebreide geschiedenis van de Belgische nummerplaten, heel interessant! Het is in het Frans en staat op de website Francoplaque.fr, waar je nog veel meer info over nummerplaten vindt. Alleen al met het uitzicht en de grootte van het nummer kan je al een goede benaderende datering bekomen.
Nummerplaten en hun eigenaars: identificatie
In veel gevallen weet je niet van wie de auto of motorfiets was. Als je dat kunt achterhalen sta je al veel verder met identificatie van personen op de foto.
Provinciearchieven
Ik stelde in 2010 de vraag aan de DIV (Dienst Inschrijving Voertuigen) of ze eigenaars van historische nummerplaten konden opzoeken. Maar omdat nummerplaten tot 1957 per provincie uitgereikt werden, verwezen ze door naar de provinciearchieven.
Het provinciearchief Antwerpen antwoordde: “Het provinciearchief heeft inderdaad archivalia in verband met autonummerplaten. Helaas hebben wij maar een geordende reeks van belastingen op automobielen van de jaren 1906 tot en met 1913. Daarna is alles in ongeordende staat: belastingen, nummerbewijzen van auto’s, briefwisseling, enz… U mag al deze documenten doornemen.“
In principe wordt het provinciearchief na 30 jaar overgedragen aan het Rijksarchief, maar dat is niet noodzakelijk al gebeurd. Dus dat is even uitzoeken voor je eigen provincie.
Gelukkig is er een alternatief:
Het Répertoire Général Officiel / Algemeen verzamelboek
Voluit het “Algemeen Verzamelboek der Automobielen, Autovrachtwagens en Motorrijwielen van het Koninkrijk” – “Répertoire général officiel des automobiles, camions automobiles et motocyclettes du Royaume“.
Het is een soort telefoonboek voor nummerplaten. Gesorteerd op nummerplaat, staat bij elk nummer de naam en het adres van de eigenaar. Het boek werd door de politie gebruikt om auto’s te identificeren. Een fantastische bron voor die periode!
Je vindt een hele reeks in de collectie van de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR), waar je ze kan raadplegen.
Welke provincie
Je kan aan het nummer zien in welke provincie de plaat werd geregistreerd. Let op dit is de nummering vanaf 1920! In 1900-1920 werd ook genummerd van 1 tot ±30000, maar op een ander type platen.
Alain Dupont vermeldt in zijn werk (link zie hoger) nog provinciale verdelingen van nummers in de periode 1899-1920. Bekijk zeker ook dat werk omdat het uitzicht van de nummerplaat ook aan een periode verbonden is.
Begin 1900 waren er naast de nummerplaten aparte taxplaten in verschillende vormen en kleuren (zoals vroeger de fietsplaten, voor degenen die zich dat nog herinneren), die de provincie vermeldden.
Digitaal?
De boeken zijn (nog) niet gedigitaliseerd.
Onlangs verkreeg ik, dankzij een zeer gewaardeerde gulle gift, de delen voor de periode 1922-1933:
- 1922,
- 1923-25 (supplementen 1-7),
- 1926-1930 (delen I – III),
- 1931 (deel IV)
- 1932-1933 (V en VI).
Ik ben ze tussendoor aan het digitaliseren met een CZUR ET-16 plus. Eens ingesteld volgens je wensen, na wat experimenteren, werkt het bijzonder goed en snel, ik ben er heel tevreden van.
Het zijn naar schatting ±8000 bladzijden, dus dat duurt nog wel even. Ik zou ze dan op termijn online zetten op deze website, met OCROCR of optische karakterherkenning zet een digitale foto van... Meer, zodat je ook zo goed mogelijk op naam of adres kunt zoeken.
Voorbeelden
18142
De eigenaar poseert trots in zijn auto.
Volgens Google Image search zou dit een Amilcar zijn.
Aan het lettertype en het uitzicht kunnen we vermoeden dat het een witte nummerplaat is met rode letters, dus ten vroegste uit 1928. Ze zou volgens de verdeling per provincie uit Henegouwen stammen.
In het Répertoire Général Officiel staat:
Am. staat voor het automerk “Amilcar”, 29 voor 1929. De eigenaar is Edgard Quinet, uit Gosselies (Henegouwen).
111889
Een leuke foto bij een auto in panne.
Het is zo goed als onmogelijk om het merk en model van auto te herkennen op deze foto, omdat er weinig details zichtbaar zijn. Google Images noch AI (ChatGPT suggereert een Ford Model A Tudor Sedan) slaagt erin.
Aan het lettertype en het uitzicht kunnen we vermoeden dat het een witte nummerplaat is met rode letters, dus ten vroegste uit 1928.
De nummerplaat staat in het Répertoire Général Officiel:
Wkn staat voor het automerk “Willys Knight”, 28 voor 1928. Eigenaar was Constant Hynen uit Antwerpen.